Mèo lại hoàn mèo

Nội dung

Ngày xưa có một người nuôi một con mèo. Nghĩ con mèo của mình khôn ngoan, tài giỏi không có loài nào hơn nữa, mới đặt tên cho nó là “Trời”.

Một hôm, có một ông khách đến chơi, thấy sự lạ mới hỏi rằng:

– Sao ông lại dám gọi nó là con “Trời”?

Chủ nhà đáp:

– Con mèo của tôi quý hóa có một không hai. Gọi nó là con mèo thì không được. Phải gọi là con “Trời” mới xứng đáng, vì không ai hơn được “Trời”.

Ông khách hỏi: 

– Thế mây chẳng che được trời là gì?

Chủ nhà bảo:

– Thế thì tôi gọi nó là con Mây.

Khách lại hỏi: 

– Thế nhưng gió lại đuổi được mây!

Chủ nhà lại bảo:

– Thế thì gọi nó là con Gió.

– Thế nhưng thành lại cản được gió!

– Thế thì tôi gọi nó là con Thành.

– Thế nhưng chuột lại khoét được thành!

– Thì tôi gọi nó là con Chuột.

– Thế nhưng mèo lại bắt được chuột!

Chủ nhà nghĩ ngợi rồi bảo:

– Thì tôi lại cứ gọi nó là con Mèo như hôm trước vậy. 

Ông khách vỗ tay cười:

– Thế có phải là: “Mèo lại hoàn mèo” như câu tục ngữ ta vẫn thường nói không?

Phân tích cơ bản

• Nguồn gốc của một câu thành ngữ kinh điển: Tác phẩm chính là câu chuyện giải thích cho sự ra đời của thành ngữ "Mèo lại hoàn mèo". Câu này dùng để chỉ những sự việc, hiện tượng dù có biến hóa, thay đổi, tô vẽ qua bao nhiêu lớp vỏ bọc hoành tráng thì cuối cùng vẫn phải quay về đúng với bản chất thật, giá trị thật ban đầu của nó.

• Tính chất vòng tròn logic (Cấu trúc truyện): Truyện xây dựng một chuỗi logic bắc cầu hài hước bằng cách so sánh sức mạnh:
  Mèo -> Trời -> Mây -> Gió -> Thành bốt -> Chuột -> Mèo
  Vòng lặp này tạo ra một cái kết bất ngờ, đập tan mọi sự suy tôn vĩ đại để kéo nhân vật về thực tại, chứng minh rằng không có cái tên nào quyền lực hơn chính bản chất tự nhiên của loài vật.
• Đối tượng châm biếm sâu sắc:
  • Phê phán những kẻ có tâm lý sính ngoại, sính những thứ cao siêu, thích dùng những danh xưng "kêu như chuông" để lòe thiên hạ nhưng bên trong lại rỗng tuếch.
  • Tiếng cười dân gian còn ngầm chế giễu những thói quen suy nghĩ phong kiến, thích tôn sùng thần quyền (Trời, Mây, Gió) một cách mù quáng mà quên đi những quy luật hết sức bình dị, thực tế xung quanh mình.
• Bài học nhân sinh: Nhắc nhở con người sống cần thực tế, biết trân trọng giá trị đích thực của bản thân và vạn vật, không nên chạy theo những hư danh, phù phiếm bề ngoài để rồi rốt cuộc vẫn phải nhận ra những điều đó là vô nghĩa.